بوده : باب صفا و ابواب سايرهء جنوبى در اين طرف كعبهء معظّمه واقع گرديده است . عرصهء مسعودهء كعبهء معظمه [ چنان كه از قول مهندسين معلوم مىگردد ] : از ركن حجر الاسود تا ركن عراقى سى و يك ( 31 ) ؛ و از ركن شامى تا ركن يمانى سى و دو ( 32 ) ذراع طول ؛ و از ركن عراقى تا ركن شامى بيست و سه ( 23 ) ؛ و از ركن يمانى تا ركن حجر الاسود بيست ( 20 ) ذراع عرض دارد . اخطار مساحهء كعبة اللّه به مقياس ذراع اليد ذرع شده است ، مقياس مذكور عبارت از ابتداى مرفق هركس الى انتهاى انگشت وسطى است ، تا حال كافّهء اشخاصى كه مسجد الحرام را مساحه كرده‌اند چون به اندازهء خودشان ذرع نموده‌اند ، لهذا مساحهء هيچ كدام به ديگر موافق نبوده است . مثلا صاحب تشويق السّاجد ارتفاع كعبه معظّمه را بيست و هفت ( 27 ) ذرع و شش ( 6 ) انگشت و امام نووى فقط بيست و هفت ( 7 ) ذرع فهميده و در كتاب الايضاح بيان نموده است . و مؤلّف تاريخ خميس نيز موافق امام مشار اليه مساحت كرده است ، زيرا كه ذراع اليد در حكم مقياس واحد معلوم نيست كه يكديگر را توافق كند . جامع الحروف اندازه‌هاى بسيار را متّحد ساخته يك اندازه را مساوى هفده ( 17 ) پوس انگليس ديدم و اين را وسط معتدل شمرده ذراع اليد را به قدم انگليس تبديل نموده ، محالّ مقدّسه را به قدم انگليس مساحت كردم ؛ زيرا مقياس ذراع اليد نه مشابه ذراع جديده است و نه مشابه ذراع معمولى و بدين جهت تعيين صحّت حساب به اشكال مىافتد . ولى قدم انگليس به هر ذرعى كه خواسته شود به سهولت تحويل مىشود . به اين تقدير طول شرقى كعبهء معظّمه كه در فوق نشان داده شد چهل و چهار ( 44 ) قدم و شش ( 6 ) پوس ؛ و طول غربى آن نيز چهل و سه ( 43 ) قدم و يازده ( 11 ) پوس ؛ عرض شمالى آن سى و يك ( 31 ) قدم و دو ( 2 ) پوس ؛ و عرض جنوبى آن بيست و هشت ( 28 ) قدم و چهار ( 4 ) پوس مىشود . حضرت خليل به موجب ارادهء حكمت عادهء الهى محلّى را كه سكينه ارائه نمود شروع به حفر كرده و به توسّط ملائك معاون از جبال لبنان ، طور سينا ، طور ذيتا ، جودى